NewsyOpis projektuDziałania projektuDoradztwo on-lineModuł e-learningGaleria foto

Planowanie kariery zawodowej.

Lekcja: Determinanty i typy kariery zawodowej

Pomimo wielu badań na temat czynników wpływających na kierunek rozwoju zawodowego jednostki, nie można jednoznacznie stwierdzić, które czynniki decydują o wyborze konkretnej ścieżki zawodowej. Głównie dlatego, ze planowanie karier zawodowych przez pracowników jest ściśle związane z planowaniem ich życia rodzinnego i osobistego, wyznawanymi wartościami, otrzymanym wykształceniem, wpływem wywieranym przez przyjaciół, rodzinę itp. Istnieją jednak teorie próbujące wyjaśnić proces podejmowania decyzji dotyczącej wyboru określonej drogi rozwoju zawodowego. Do najczęściej przytaczanych w literaturze teorii zalicza się teorie nurtu rozwojowego i teorie oparte na osobowości i potrzebach jednostek.
W teoriach nurtu rozwojowego przyjmuje się, iż wybór kariery zawodowej ma postać procesu trwającego przez całe życie jednostki i jest zdeterminowany etapem kariery, w których jednostka się znajduje. Przedstawicielami tego nurtu są: E. Ginzberg, S.W. Ginsburg, S. Axelrad, J.L. Herman. Według nich ścieżka kariery zawodowej może zostać podzielona na trzy etapy. Pierwszy etap (miedzy 6 a 11 rokiem życia) charakteryzuje się przede wszystkim wyobrażeniami na temat przyszłej pracy. Drugi etap (między 11 a 17 rokiem życia) cechuje zerwanie z wcześniejszymi wyobrażeniami na temat przyszłej pracy, ocenianiem swoich możliwości, zdolności, wiedzy i na tej podstawie dokonaniem wyboru co do kierunku dalszego kształcenia (np. wyboru uczelni wyższej). W trzecim etapie kariery nazwanym realistycznym (od 18 roku życia) następuje poszukiwanie i określenie szczegółowych celów kariery, a następnie specjalizacja w wybranym kierunku rozwoju.
Kolejny reprezentant tego nurtu D.E.Super zauważył, że czynnikiem wpływającym na wybór ścieżki kariery jest postrzeganie i ocena samego siebie, natomiast satysfakcja z kariery jest oceniana stopniem wykorzystania swoich zainteresowań, zdolności, wyznawanych wartości w życiu zawodowym i prywatnym. Wyodrębnił on pięć etapów kariery: I – od urodzenia do 14 roku życia (podobne cechy jak w modelu poprzedników), II – pomiędzy 15 a 24 rokiem życia (poszukiwanie dla siebie odpowiedniej ścieżki kariery), III – od 25 do 30 roku życia (wejście w życie zawodowe), IV – pomiędzy 31 a 44 rokiem życia (stabilizacja zawodowa), V – po 44 roku życia (etap schyłkowy).
Nurt rozwojowy kładzie nacisk na etapy kariery i związane z tym potrzeby i odczucia.
Sposób wyboru ścieżki kariery zawodowej stał się przedmiotem zainteresowań przedstawicieli teorii osobowości i potrzeb. Należą do nich: A. Roeg oraz J.L. Holland.
J.L. Holland przedstawił koncepcję wyboru kariery zawodowej w formie modelu zawodowych preferencji.
Model ten składa się z sześciu typów osobowości, których rozróżnienie oparte zostało na podejściu jednostki do charakteru wykonywanej pracy oraz pożądanego środowiska pracy.
Do typów tych zaliczamy:
1. Realistyczny. Jednostki zorientowane na pracę z rzeczami, odrzucające prace z ludźmi; preferują pracę ręczną; często uzdolnione matematycznie.
2. Badawczy. To głównie naukowcy, myśliciele; napotykając problem starają się go rozwiązać raczej w myślach, niż przez rzeczywiste działania; zamknięci w sobie; lubią wszelakie niejasności, nieścisłości.
3. Artystyczny. Osoby kreatywne, odrzucające ustrukturyzowane sposoby postępowania; czułe emocjonalne, oryginalne; ich preferencje zawodowe to sztuka , malarstwo, pisarstwo, muzyka itp.
4. Społeczny. Osoby nastawione na pracę społeczna, pomoc i naukę innych; bardzo dobrze czują się w grupie.
5. Przedsiębiorczy. Jednostki lubiące kierować zespołem, przekonywać innych, energiczne, z entuzjazmem podchodzą do wszelkich wyzwań i przygód.
6. Konwencjonalny. Podejmuje prace jednoznacznie określone w dużych organizacjach, cechuje się konserwatyzmem, stabilnością; preferowane zawody to urzędnik, księgowy.

Powyższy model wskazuje na fakt, iż pewne typy osobowości nawzajem się wykluczają, inne natomiast się wspierają. Praktyczne wykorzystanie wiedzy na temat przynależności jednostek do poszczególnych typów pozwala na takie dobranie charakteru pracy, aby odpowiadała ona w pełni cechom osobowości danej jednostki
Na uwagę zasługuje również koncepcja „kotwic” zaproponowana przez E.H. Scheina. Zakłada ona, iż stosunek pracownika do wykonywanej pracy jest określany przez jego motywy i możliwości. Wyróżniki karier według jego koncepcji przedstawiają się następująco:
- umiejętności menedżerskie – ukierunkowanie na rozwój umiejętności w zakresie komunikacji interpersonalnej i umiejętności analitycznych.
- umiejętności techniczne – dążenie do pogłębienia wiedzy fachowej i często rezygnują z awansu, który wiąże się z utrata możliwości doskonalenia tej wiedzy.
- potrzeba bezpieczeństwa – utrzymywanie się jak najdłużej w jednej firmie.
- kreatywność – chęć obejmowania stanowisk z możliwością wpływu na budowanie czegoś, co w dużym stopniu zależy od nich.
- autonomia i niezależność – chęć pracowania na własną rękę, bez nadzoru, stąd częsta decyzja o zakładaniu własnej firmy.

Przedstawione teorie wyjaśniają sposób wyboru ścieżki kariery zawodowej. Według nurtu rozwojowego uzależniony jest on od etapu kariery, natomiast według teorii osobowości i preferencji od typu osobowości i odczuwanych potrzeb jednostki.

Lekcja: 3/9


Powrót


Ta strona wykorzystuje pliki cookie zgodnie z ustawieniami Twojej przeglšdarki.
Więcej informacji o celu ich wykorzystania i możliwoœci zmiany ustawień cookie znajdziesz w Polityce prywatnoœci .